Jak chronić się przed oszustwami: siedem nawyków
Nie trzeba znać się na technologii. Wystarczy kilka zasad, które przerywają oszustwo tam, gdzie jest najsłabsze: w pośpiechu.
Najskuteczniejsze są cztery zasady: nie klikaj linków z wiadomości i wpisuj adresy sam, nigdy nie podawaj kodów z SMS-a, oddzwaniaj na numer, który znasz, i instaluj aplikacje wyłącznie ze sklepu. Do tego dwustopniowe logowanie w poczcie i jedno rodzinne hasło kontrolne na wypadek podrobionego głosu.
Oszustwa telefoniczne i internetowe nie opierają się na technologii, a na pośpiechu i zaufaniu. Dlatego obrona też nie wymaga technologii — wystarczy kilka nawyków, które przerywają rozmowę albo klikanie w momencie, w którym oszust liczy na odruch.
Nie klikaj linków z wiadomości
Adres banku, kuriera czy urzędu wpisz sam albo wejdź przez aplikację. Pomaga to uniknąć fałszywej strony wskazanej w wiadomości.
Niejasną sprawę potwierdź w oficjalnej aplikacji lub przez kontakt podany na stronie instytucji.
Odłóż telefon na minutę
Pośpiech jest narzędziem oszusta, nie informacją. Oszust może wyznaczyć krótki termin, żeby utrudnić spokojne sprawdzenie sprawy.
Pilną sprawę potwierdź niezależnie; presja rozmówcy nie zastępuje weryfikacji.
Nigdy nie podawaj kodów
Kod z SMS-a, PIN i kod BLIK mogą dawać dostęp do konta lub pozwolić zatwierdzić operację. Nie przekazuj ich rozmówcy ani nie wpisuj na stronie z podejrzanego linku.
Bank, policja i kurier nie potrzebują żadnego z tych kodów. Przeczytaj treść SMS-a z kodem, zanim go użyjesz.
Dzwoń na numer, który znasz
Numer na wyświetlaczu można podrobić w kilka sekund, więc nie jest żadnym dowodem. Oddzwaniaj na numer z karty płatniczej albo z oficjalnej strony.
Przy rozmowie z „bankiem” zakończ połączenie i zadzwoń sam.
Włącz dwustopniowe logowanie
W poczcie, na Facebooku i w serwisach z zapisaną kartą. Przejęte konto znajomego to najczęstsze źródło prośby o BLIK, a przejęta poczta otwiera dostęp do wszystkiego innego.
Zajmuje pięć minut na konto i działa bez Twojego udziału.
Ustalcie hasło rodzinne
Ustalcie prywatne hasło lub pytanie do weryfikacji rozmowy. Nie publikujcie odpowiedzi. To dodatkowe zabezpieczenie; przy pilnej prośbie o pieniądze zakończ rozmowę i oddzwoń na znany numer.
Szczególnie ważne, jeśli w rodzinie są osoby starsze.
Instaluj tylko ze sklepu
Aplikacja z linku w SMS-ie albo z maila potrafi czytać Twoje wiadomości i przejąć konto w banku. Wybieraj oficjalny sklep i sprawdź wydawcę oraz uprawnienia. Obecność w sklepie nie gwarantuje bezpieczeństwa.
Żaden bank nie każe instalować aktualizacji z linku w wiadomości.
Warto przejść tę listę z kimś z rodziny. Zadbaj również o osoby starsze, które mogą potrzebować pomocy w sprawdzeniu pilnej rozmowy lub wiadomości.
Pytania o ochronę przed oszustwami
Czy program antywirusowy chroni przed oszustwami?
Tylko częściowo. Antywirus i filtry przeglądarki blokują część fałszywych stron i złośliwych plików, ale nie zatrzymają przelewu, który wykonasz sam, ani kodu, który komuś podasz. Łącz zabezpieczenia urządzenia z niezależnym sprawdzaniem próśb o pieniądze lub dane.
Jak rozmawiać o oszustwach z osobą starszą?
Nie zaczynaj od techniki ani od listy zagrożeń. Umówcie się na jedną zasadę: przy każdej rozmowie o pieniądzach odkładamy słuchawkę i dzwonimy do siebie. Zasada jest łatwiejsza do zapamiętania niż katalog oszustw, a działa w każdej odmianie.
Czy dwustopniowe logowanie wystarczy?
Bardzo pomaga, ale nie zastępuje czujności — oszust może poprosić o przepisanie kodu, który właśnie przyszedł. Zasada brzmi: drugi składnik logowania podajesz tylko na stronie, którą sam otworzyłeś, nigdy w odpowiedzi na wiadomość czy telefon.
Czy warto zastrzec numer PESEL zapobiegawczo?
Tak, jeśli nie planujesz brać kredytu ani podpisywać umowy wymagającej weryfikacji tożsamości. Zastrzeżenie pomaga chronić przed wykorzystaniem Twoich danych w czynnościach objętych obowiązkiem weryfikacji PESEL. Możesz je cofnąć w mObywatelu na czas wymaganej czynności; sprawdź zasady w serwisie gov.pl.
Materiał edukacyjny, nie porada prawna ani finansowa. Nie sprzedajemy żadnych produktów.